Uitstellen van klussen tot je er pijn in je buik van krijgt. Herkenbaar? Ik heb er wel eens last van. Iedere keer als het uitstelmonster weer verschijnt, weet ik dat het tijd wordt om er aandacht aan te geven. Want het verdwijnt niet zomaar weer. Inmiddels heb ik geleerd dat er verschillende oorzaken zijn voor uitstelgedrag.
Geen tijd.
Geen zin.
Onduidelijkheid over het resultaat.
Niet weten welke actie je precies moet ondernemen.
Denken dat je het niet kunt.
En hoewel er vaak wordt gezegd dat er maar één oplossing is voor uitstelgedrag, namelijk ‘aan de slag gaan en het dóen’, zijn er wel verschillende manieren om jezelf – succesvol – op gang brengen.
Geen tijd? Is je tijd al gevuld met allerlei andere belangrijke projecten? Werk je ‘s avonds door? In het weekend? Dan kun je je afvragen of je niet teveel hooi op je vork hebt. Als je je tijd en aandacht verdeelt over veel te veel projecten, dan kun je minder doen, en duurt het langer voordat je resultaten ziet. Sta even stil bij welke projecten (3 of 4) op dit moment het belangrijkst zijn, en zet de rest op een lager pitje. Praat erover met je partner, of met je baas en je collega’s, en je zult zien dat het wordt gewaardeerd dat je duidelijk bent over wat je wel en niet kunt doen in je tijd. Wat er op die lijst staat, moet je dan natuurlijk wel aanpakken. Want als je ook die klussen blijft uitstellen, ligt de oorzaak voor je uitstelgedrag elders…
Geen zin? Waarom niet? Dwing jezelf onder ogen te zien waarom je geen zin hebt om ergens aan te werken. Is het zonnig buiten en zit je liever op een terras? Dan kun je je klus in kleine taken hakken en jezelf na elke taak belonen met een kwartier in de zon van een kop koffie te genieten. Of zet het in je agenda op een tijdstip dat het te warm is in de volle zon, of als het al donker is.
Heb je geen zin omdat je er tegenop ziet? Is het een klus waabij je keer op keer tegen jezelf zegt dat je er geen zin in hebt? Dan wordt het tijd om te bekijken of het belangrijk is. En of jij de aangewezen persoon bent om het te doen. Is het antwoord nee, dan is schrappen van de taak of delegeren het beste medicijn. Maar is het belangrijk en moet jij het doen? Dan is er een andere oorzaak voor je uitstelgedrag. Lees verder.
Wat wordt er nou van mij verwacht? Als je langer stilstaat bij waarom je een taak voor je uit blijft schuiven, kan één van de antwoorden zijn dat je niet precies weet wat er van je wordt verwacht. Wat het eindresultaat van je project moet zijn. Hoe het eruitziet als het af is. Ga dan terug naar ‘je opdrachtgever’, de verwachtingen helder krijgen. De vraag achter de vraag, zogezegd. ‘Je wilt dus dat ik … doe/koop/regel’. Vervolgens kun je er opgelucht mee aan de slag. Of toch niet?
Wat moet ik dan nu als eerste dóen? Ja, soms staat er wel een klus op je actielijst, maar is die zó geformuleerd dat je er niet aan durft te beginnen. Omdat het een te grote taak is, of omdat je niet goed weet wat de allereerste stap moet zijn. Daar is een truc voor. Je vraagt je bij die taak af: ‘en wat moet ik hier precies voor doén?’. Bij ieder antwoord dat je formuleert, stel je weer dezelfde vraag. ‘En wat moet ik daar precies voor dóen?’. Net zolang totdat het antwoord te simpel voor woorden is. Je hebt dan je zogenaamde ‘eerstvolgende actie’ te pakken. Het eerste, kleine, duidelijke stapje dat je moet zetten om de klus te klaren.
Als iets de moeite waard is om te doen, is het de moeite waard erin te falen ~ Gretchen Rubin
Ik denk niet dat ik dit kán… Goed: je stelt keer op keer een taak uit die belangrijk is, bij jou hoort, waarvan je weet wat het resultaat moet zijn en wat je als eerste moet doen. Maar je durft niet. En nu? Je kunt natuurlijk het project teruggeven. Of besluiten het niet te gaan doen. Dat is ook ‘er mee aan de slag gaan’.
Je kunt ook jezelf toestemming geven om te mogen falen. Er is geen kind dat heeft leren lopen zonder vallen en opstaan. Sta jezelf toe te mogen vallen. En sta daarna weer op. Een paar tips om je valpartijen te verminderen:
- visualiseer. Sluit je ogen. Stel je in geuren en kleuren voor dat je die gevreesde taak doet. Hoe pak je dat aan, waar ben je, hoe voel je je als je het eindelijk van je lijstje af kunt strepen? Heb je een beeld voor ogen? Hou dat beeld vast, en ga aan de slag.
- zoek een mentor. Ken je iemand die vaker met dit bijltje heeft gehakt? Zijn er op internet discussiegroepen of fora waar je met vragen terecht kunt? Of heb je een collega of vriendin waar je je twijfels mee kunt bespreken?
- neem kleine stapjes. Wat is het allerkleinste stapje dat je kunt zetten om er aan te beginnen? Alle papieren bij elkaar zoeken? Een map in je mailbox aanmaken? Een lijstje contactpersonen opstellen? Het geformuleerde projectresultaat doorlezen? Een mindmap maken met je vragen?
- probeer het gewoon. Haal diep adem. Twee, drie keer. En ga het gewoon doen! Soms kun je jezelf voor de gek houden en tegen je verstand zeggen dat je het alleen maar gaat proberen.
- beloon jezelf. Kun je jezelf motiveren door iets leuks in het vooruitzicht te hebben? Zet dat dan ook op je lijst. Net na die actie waar je zo tegenop ziet. Heb je je taak afgerond, dan kun je van je beloning genieten!
- vier je successen. We vergeten soms hoeveel we al kunnen en weten. En we denken té vaak dat iets niet gaat lukken. Omdat het nieuw lijkt, of ingewikkeld, of moeilijk. Ben je over je angst heengestapt en heb je iets af gekregen waar je erg tegenop zag? Sta even stil bij hoe dat voelt. Hoe je het hebt gedaan. Of het echt zo moeilijk of ingewikkeld was. En klop jezelf op je schouder. Je hebt weer wat bereikt. Vier het!
